روزنامه فرهیختگان:
معرفی كتاب « آیا به از این نمی توان بود؟ »
نویسنده: سیدعلیرضا شفیعی مطهر
دو جلد جمعا حدود ۱۱۰۰صفحه
قطع : وزیری با جلد گالینگور و چاپ نفیس
قیمت روی جلد : هر دوره دوجلدی قبل از تخفیف ۱۲۰۰۰تومان
نه تنها مردم عادي، كه بسياري از سياستمداران و حتي كارشناسان و صاحبان تريبون ها، عادت كرده اند كه در تبيين عملكرد دولت ها « تحلیل های فله ای » عرضه كنند و دقيقا به همين دليل است كه بسيار شنيده ايم « فلان دولت خوب کار کرد » ،« فلاني كه كاري براي مملكت نكرد » ، « كارهاي دولت بهمان تبليغاتي بود » ،« دولت فلانی دولت موفقي بود.» حتی خود دولت ها در بررسي كارنامه خود و دولت قبلي شان به تحليل هاي فله اي و رويكردهاي تبليغاتي بسنده می كنند و بدين سان، در آغاز كار خويش، عملكرد اسلاف خويش را تخطئه مي كنند و در پايان ماموريت شان نيز مدعي مي شوند
كه شاهكار كرده اند؛ شاهكاري كه البته باز هم از سوي دولت بعدي، زير سوال مي رود.
بديهي است، مادامي كه چنين ادبياتي در حوزه نقد عملكرد دولت ها باشد و همه چیز به « بد » و « خوب » و دو كلمه « سياه » و « سفيد » ختم و خلاصه شود، هيچ كارنامه معتبري را نمي توان براي هيچ دولتي صادر كرد؛ به اين ترتیب مثبت های هر دولت زیر سایه کلمه « بد » گم مي شوند و منفي ها نيز به حاشیه کلمه کلی «خوب » مي روند و سرانجام عوام گرايي و سياست زدگي، جاي كارشناسي، منطق مداري و انصاف را مي گيرد.
از آنجا كه بخش عمده مشكلات جامعه، در عرصه اقتصاد رقم مي خورد، اوضاع اقتصادي و تغيير و تحولات آن، در قضاوت عمومي نسبت به عملكرد دولت ها بسيار تاثيرگذار است. از اين رو، جا دارد يك سري « ملاک های مورد توافق » در بررسي عملكرد اقتصادي دولت ها تعيين شود و به عنوان « خط کش سنجش » از سوي همه گرو ه هاي سياسي، كارشناسي و دانشگاهي به كار رود.
بنابراين، ضروري است، فاكتورهايي به عنوان مباني همه ناظران و تحليلگران ملاك مشترك همه آنان قرار گيرد تا در پايان، عدد و رقم هاي به دست آمده،گوياي واقعيت باشند؛ نه گويش هاي كلي و مبتني بر حب و بغض هاي فرديو سياسي.
جوامع انساني به مثابه آزمايشگاه علوم اجتماعي
ممكن است بعضي بگويند نقل و مطالعه آمار و ارقام مثبت يا منفي كشورهاي مختلف جهان و مقايسه آن ها با يكديگر براي ما چه فايده اي دارد؟ در پاسخ عرض مي كنيم كه در مديريت يك نكته حكيمانه مي گويد:
«.جهانی فکركنيم، ولي منطقه اي عمل كنيم.»
ما در منطقه خود، ايران نمي توانيم به نظريات و راهكارهاي صحيح و عمل صائب برسيم، مگر اين كه
از تجارب ملل و دول ديگر مطلع باشيم. بسياري از راهكارها و را ه حل هايي را كه ما مي خواهيم بيازماييم و تجربه كنيم، بسياري از ملت ها و دولت ها مكرراً آن ها را آزموده و به نتايج مثبت و منفي رسيده اند. به اين مثال توجه فرماييد:
دو كشور پاكستان و كر ه جنوبي در سال 1960 از درآمد يكساني برخوردار بودند ؛ اما ميزان ثبت نام كودكان پاكستاني در مدارس ابتدايي 30 درصد و در كره 94 درصد بود. گزارش توسعه انساني سال 1996 مي گويد:
اين يكي از دلايلي است كه به واسطه آن طي 25 سال گذشته، سرانه توليد ناخالص داخلي در كره جنوبي سه برابر پاكستان بوده است. (سلام، ۷۵/۶/۱۸)
دانشمندان بر اين باورند كه علوم اجتماعي مانند علوم تجربي نيست كه بتوان در يك زمان و مكان محدود و مشخص (آزمايشگاه فيزيك و شيمي) تئوري ها را آزمايش كرد و به يافته هاي قطعي علمي رسيد ؛ اما مثال بالا به قدري شفاف و گوياست كه گويي پاكستان و كره، آزمايشگاهي است كه فراروي ما گشوده و يافته هاي علمي شفافي را فرياد مي زند.
حال كدام عقل سليم و انسان حكيم به ما حكم مي كند كه اين تجارب بسيار ارزنده و پرهزينه را كه حداقل عمر يك نسل فداي آن شده، رها كنيم و خود از نو آن ها را بيازماييم. آيا حكيمان نگفته اند:
«آزموده را آزمودن خطا است ؟ !»
موافقان و مخالفان هر پديده، تحول و نهضتي بيش از هر چيز بايد با اتكا به اعداد، ارقام و آمارهاي مثبته مدعيات خود سخن بگويند، نه اين كه تنها شعار دهند.
حق چون خورشيد است. آن كه به خورشيد پشت مي كند، ناگزير فقط سايه خويش را مي بيند!!
انسان موجودي نسبي است، نه مطلق بنابراين همه اقوال و اعمال صادره از او نسبي است. بر پايه اين اصل منطقي، هيچ شخصيت، هيچ مكتب و هيچ پديده بشرساخته اي مطلق نيست. جوامع و ملت ها هم متشكل از انسان هاي نسبي هستند و به تبع آن هيچ يك از اقوال و اعمال آن ها مطلقا خوب يا مطلقا بد نيست. به ديگر سخن در بهترين مدينه هاي فاضله هم نقص و عيب و كمبود و خطا ديده مي شود و بر عكس... بدبيني و به تبع آن سياه نمايي همه پديده ها و نيز خو شبيني مفرط و به تبع آن همه چيز را مثبت ديدن، هر دو ناپسند و ضدارزش است. بديهي است هر شخصي ، واقع بيني را بر بدبيني و خوش بيني مفرط ترجيح مي دهد... و واقع بيني مبتني بر استدلال و ارائه اعداد و ارقام است.
« نحن ابناء الدليل ».
نويسنده در اين دفتر كوشيده است از همه آمارها و ارقام، چه مثبت و چه منفي، درباره ايران و جهان بهره گيرد. چون بررسي تحولات اجتماعي در گذر زمان مستلزم استناد به سير تحولات در همه زمان ها
و مكان هاست، بنابراين بسياري از اعداد و آمارها متعلق به گذشته و سا ل هاي پيشين است. خوانندگان فهيم و فرزانه بايد هر تحول و پديده را در ظرف زماني و مكاني خود مورد بررسي و استنتاج قرار دهند.
آمارها مختلف و موضوع ها گوناگون هستند؛ اما همه بيانگر يك حقيقتند.
اپيكتوس مي گويد:
حقيقت چون نور خورشيد از روزن هاي مختلف به ما مي رسد، اما معناي آن هميشه يكي است.
نگارنده كتاب ضمن ارائه ارقام و آماري مقايسه اي از وضع ايران و جهان بر اين درد مشترك تاكيد مي ورزد كه:
اگر در برنامه ريزي ها حسن تدبير بيشتري اعمال مي شد، مي توانستيم ضمن كاهش خسارت ها بر ميزان بهر ه وري و استفاده بهينه از همه ظرفيت هاي اقشار مختلف بيفزاييم.
در اين كتاب با عرضه ارقام و آماري مقايسه اي از اوضاع كشورهاي فقير و غني جهان، همه انديشه هاي تابناك و دردآشنا را به پاسخ اين سوال فرا مي خواند كه:
آيا ما مردم جهان سوم با تكيه بر منابع فرهنگي، ديني، اجتماعي، نيروي انساني و منابع طبيعي خود و با اعمال مديريت بهتر و بهر ه گيري از همه ظرفيت هاي موجود نمي توانيم شكاف طبقاتي مردم جهان را پر كنيم؟!
اين كتاب در دو جلد و هشت فصل تاليف و تدوين شده است.
سخن آغازين و فصل هاي مندرج در جلد اول عبارتند از:
نخست: توسعه اقتصادي (جايگاه ايران در كاروان توسعه بشري)
دوم: توسعه علمي و فرهنگي
سوم: آموزش و پرورش
چهارم: توسعه انساني، مديريت، حقوق شهروندي و كرامت انساني و...
فصل هاي مندرج در جلد دوم عبارتند از:
پنجم: صنعت گردشگري
ششم: فرهنگ رانندگي
هفتم: اسراف و اتلاف(اصلاح الگوي مصرف)
هشتم: ناهنجاري هاي اجتماعي
در اين كتاب « اعداد » سخن می گویند ، « ارقام بر كرسي داوري مي نشينند .« ارقام » ،و « آمارها » ميداندار گفتمان هستند، تحليل ها و تفسيرها بسيار اندك است و داوري نهايي برعهده خوانندگان فهيم و فرزانه گذاشته شده است.
اکنون دیگر نه زمان « تجلیل » که دوران « تحلیل » است.
مراکز پخش : با تخفیف ویژه
۱ -تهران : ۴۴۶۴۲۳۳۱- ۰۲۱
۳۴۹۱۱۹۰ - ۰۹۱۲
۲= تهران نمایشگاه : مصلی سالن شبستان راهروی ۱۷ غرفه ۳
انتشارت رواق دانش - ترابی ۷۵۲۱۵۰۵-۰۹۱۲
۳- تهران : انتشارات لوح زرین خ اسکندری شمالی مقابل دفتر پست پ ۴۷ ط ۵ واحد۲۱ تلفن: ۶۶۵۷۲۴۶۲ - ۶۶۹۰۰۱۳۱
۱۱۴۱۲۵۴-۰۹۱۲
۴ - کاشان - خانه کتاب - چهارراه آیت الله کاشانی ۷۲۹۰۵۵۸-۰۹۱۳
آقای اکبری
۵ - کاشان انتشارات مرسل آقای پورمدنی ۴۴۵۴۵۱۳-۳۶۱
( نقل از روزنامه فرهیختگان ، شماره ۲۵۳ ، شنبه ۲۸/۱/۸۹ ، ص ۶)
آثار،سرودهها،مقالات،خاطرات و روزنوشتهای شفیعیمطهر