ما به کدام محتاجتریم؟!
اخلاق نکو یا مساحت گردو؟!
#شفیعی_مطهر
ابوعلی بنسینا هنوز به سن بیست سال نرسیده بود که علوم زمان خود را فرا گرفت و در علوم الهی و طبیعی و ریاضی و دینی زمان خود سر آمد عصر شد.
روزی به مجلس درس ابو علی بن مسکویه، دانشمند معروف آن زمان، حاضر شد. با کمال غرور گردویی را به جلو ابن مسکویه افکند و گفت:
«مساحت این را تعیین کن.»
ابن مسکویه جزوههایی از یک کتاب که در علم اخلاق و تربیت نوشته بود (کتاب طهارةالاعراق) به جلو ابنسینا گذاشت و گفت:
«تو نخست اخلاق خود را اصلاح کن تا من ساحت سطح گردو را تعیین کنم. تو به اصلاح اخلاق خود محتاجتری از من به تعیین مساحت سطح این گردو.»
بوعلی از این گفتار شرمسار شد و این جمله راهنمای اخلاقی او در همه عمر قرار گرفت.
( تاریخ علوم عقلی در اسلام، صفحه 211.)
اکنون در آستانۀ ماه مبارک رمضان،ماه خودسازی و تنزیه اخلاق هستیم. بهترین و برترین فایدۀ همۀ عبادات از جمله نماز و روزه،تخلُّق به اخلاق الهی و انسانی است.
بسیاری از ما در پویش راه روشنگری و دانشوری بیش از آنچه نیازمند دانایی بیشتر و محفوظات افزونتر باشیم ،به اخلاق انسانی و رموز خودسازی نیازمندیم.
به منظور خودشناسی بیشتر و یافتن میزان نیاز خود به خودسازی سوالات زیر را طرح و خدمتتان عرضه میدارم.
هر یک از عزیزان میتواند خود به تنهایی و صادقانه به آن پاسخ دهد و میزان نیاز خود را به خودسازی دریابد!
سوالات تست خودشناسی
1- آیا مواردی را به یاد دارید که کسی از شما انتقاد تندی بکند و شما با روی خوش و آرامش با او برخورد کنید و نقدش را بپذیرید؟
در خاطرات خود چه تجاربی از موارد پذیرش نقد و انتقاد دیگران دارید؟
2 - از برخورد بیادبانه و توهینآمیز افراد نادان چه تجاربی دارید؟
آیا مواردی هست که تندی و بیادبی او را با نرمی و خوشرویی جواب دهید؟
3 - وقتی در جمعی دربارۀ موضوعی بحث میشود که شما در آن تخصُّصی و مطالعاتی ندارید،اگر نظر شما را بخواهند،چه پاسخی میدهید؟
آیا شجاعانه میگویید من دربارۀ آن مطالعه و تخصُّصی ندارم؟
4 - در یک بحث چالش برانگیز وقتی احساس کردید طرف مقابل نه قصد فهم مطلب، که نیّت بر کرسی نشاندن حرف خود را دارد،آیا مواردی را به یاد دارید که فقط به خاطر پرهیز از مجادله بحث را قطع کنید ،گر چه به سرخوشی مغرورانه طرف بینجامد؟
5 - اگر در گرماگرم بحث و مناظره با کسی در یک لحظۀ احساس کنید که حق با اوست، آیا مواردی را سراغ دارید که فوراً به اشتباه خود اعتراف کرده و نظر طرف مقابل را پذیرفته باشید؟
6 - آیا تا کنون به خاطر اشتباه یا اشتباهات خود از کسی عذرخواهی کردهاید؟
7 - با توجّه به این که هر انسانی در مسیر رشد فکری و عقیدتی است، آیا مواردی را به یاد دارید که از اعتقادات و باورها و رفتارهای سادهاندیشانۀ گذشتۀ خود ضمن اعتراف به اشتباهات خود، از دیگران پوزش بخواهید؟
8 - ایا مطمئن هستید که در نقد و ارزیابی دیگران میتوانید منافع و نظریّات شخصی خود را دخالت ندهید؟
9 - اگر در محفلی شما را به خاطر کار نکردهای بستایند، خوشحال میشوید و رضایتمندانه سکوت میکنید؟ یا ضمن تکذیب آن با صدای بلند عامل ان کار نیک را معرّفی میکنید؟
10- آیا مواردی را به خاطر دارید که دشمن خود را به خاطر داشتن کمالاتی شایسته در حضور یا غیاب بستایید؟
11- اگر بدانید که دوستتان از انتقاد سازنده هم ناراحت میشود، آیا باز هم از او انتقاد میکنید؟ یا برای خوشایند او فقط بر درشتنمایی نقاط قوّتش تاکید میورزید؟
12 - اگر اکنون با دلایل عقلی و نقلی به شما اثبات شود که برخی از عقاید شما باطل و غلط است،آیا شجاعت پذیرش واقعیّتهای تلخ را دارید؟
13 - آیا هماکنون میتوانید فهرستی از عقاید باطل و غلط گذشته و کارهای اشتباه خود تهیّه کنید؟
14-اگر کسی روی نقاط ضعف و ناتوانیهای شما دست بگذارد،آیا جبههگیری و از خود دفاع میکنید و یا با پذیرش ضعف در صدد درمان برمیآیید؟
15- اگر مخالف فکری شما،بطلان یا ضعف نظریّات مقبولترین و محبوبترین شخصیّت علمی یا مذهبی مورد نظر شما را از نظر علمی و عقلی ثابت کند،آیا شهامت ردکردن نظریّات آن شخصیّت محبوب و پذیرفتن نظر عقلانی مخالف را دارید؟
16- اگر بخواهید بین محبوبترین دوست همفکر خود با مخالفترین دشمن خود داوری کنید و پس از بررسی مسئله، نظر دشمن را حق و نظر دوست را باطل تشخیص دادید،آیا شجاعت دارید به نفع دشمن حکم کنید؟
17-اگر در موضع ضعف از سوی قدرتمندی مورد ستم قرار گرفتید،پس از چیرگی بر ستمگر آیا بیشتر به انتقام می اندیشید،یا بخشایش؟
18- آیا برای کسی که به شما ستم و حقِّ شما را تضییع کرده ،آرزوی هدایت و رستگاری میکنید یا رسوایی و هلاکت؟
کانال رسمی ندای مطهر
آثار،سرودهها،مقالات،خاطرات و روزنوشتهای شفیعیمطهر